Tag Archives: κριτική

REVIEW: ΜΠΟΥΚΟΥ

ΜπούκουΜπούκου by Φαίη Κοκκινοπούλου
My rating: 5 of 5 stars

Διαβάζοντας το Μπούκου της Φαίης Κοκκινοπούλου, θυμήθηκα κάτι που είχε πει ένας κόουτς σε ένα σεμινάριο αυτογνωσίας κάποτε (ο Γιασάρ):

«Όταν οι άνθρωποι κλαίνε, τους αφήνω να κλάψουν. Δεν παρεμβαίνω, όπως δεν παρεμβαίνω όταν γελάνε. Για μένα το κλάμα και το γέλιο είναι το ίδιο: αγνές εκφράσεις συναισθήματος. Χρειάζονται και είναι απαραίτητα και τα δύο»

Δεν είναι τυχαίο ότι μερικές φορές όταν κάποιος κλαίει δεν είναι προφανές αν είναι από χαρά ή από λύπη. Θαρρώ πως αρκετοί άνθρωποι οι οποίοι γελάνε ασυνήθιστα πολύ αυτό που θα ήθελαν στ’ αλήθεια να κάνουν θα ήταν να κλάψουν.

Το Μπούκου θα μπορούσε κάλλιστα να χρησιμοποιηθεί στα σεμινάρια του Γιασάρ: τη μια διαβάζεις και γελάς κάτω από τα μουστάκια σου, την άλλη γυρίζεις σελίδα και ξαφνικά βρίσκεσαι να επαναλαμβάνεις τις ίδιες 3-4 σειρές για να βεβαιωθείς ότι αυτό που μόλις επεξεργάστηκες στο κεφάλι σου είναι στ’ αλήθεια αυτό που νομίζεις. Όντως, το Μπούκου αγγίζει το ένα τραγικό θέμα μετά το άλλο με την ίδια ελαφρότητα που πετάει τις εμπνευσμένες και αστείες παρομοιώσεις ή τις κωμικές περιγραφές και καταστάσεις της ιστορίας. Αυτή η αποδοχή καλών και κακών μαντάτων και συμβάντων στη ζωή των πρωταγωνιστών με την ίδια στωική, σχεδόν βουδιστική ηρεμία, η οποία όμως ποτέ δεν ξεπερνάει τα όρια της απάθειας, δίνει μια αίσθηση ωριμότητας και ισορροπίας στη γραφή και στα λεγάμενα. Ταυτόχρονα, και με την παρουσία της ίδιας δεκτικότητας στη ροή των πραγμάτων, μερικά σημεία είναι τόσο ειλικρινή και γεμάτα ατόφιο συναίσθημα και αίσθηση δικαίωσης, που μια ή και δύο αναγνώσεις δεν φτάνουν.

Η πλοκή ακολουθεί τη ζωή της ομώνυμης οικογένειας που ζει σε ένα χωριό κάπου στην Ελλάδα το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Αποτελείται από τον κλασικού ελληνάρα πατέρα που μια ζωή θέλει «παιδιά» (αγόρια), τη γυναίκα του που συνεχώς απογοητεύει τον άντρα της διαρκώς αποτυγχάνοντας να εκπληρώσει τον διακαή πόθο του, και τα επτά κορίτσια τους που το σοβαρότερο παράπτωμα της ζωής τους είναι που δεν γεννήθηκαν αρσενικά. Μετά από μια έξαρση ενδοοικογενειακής βίας, οι δρόμοι τους τους φέρνουν στην Αθήνα. Από εκεί βλέπουμε τα πράγματα από την οπτική γωνία 4 διαφορετικών μελών της οικογένειας (;) και την μεταμόρφωση τους.

Διαβάζοντας το βιβλίο διέκρινα δύο ξεχωριστά αλλά συναφή αφηγηματικά ρεύματα: τον μαγικό ρεαλισμό του Gabriel Garcia Marquez στο Εκατό Χρόνια Μοναξιά, και τον χιουμοριστικό, συμβολικό σουρεαλισμό που απαντάται σε ταινίες όπως το Underground του Emir Kusturica ή το Amelie (και άλλες ταινίες) του Jean-Pierre Jeunet. Οι χαρακτήρες του Μπούκου είναι όχι μόνο ολοζώντανες καρικατούρες (με την καλή έννοια) των οποίων η αλληλεπίδραση δίνει μια ιστορία που φαντάζει τόσο αληθοφανής όσο και εξωπραγματική, είναι αρχέτυπα που συναντώνται (και) στην σύγχρονη νεοελληνική κοινωνία, ή τουλάχιστον στο πρόσφατο παρελθόν της.

Θα μπορούσα άνετα να φανταστώ το βιβλίο να γίνεται σενάριο για ταινία στα πρότυπα των προαναφερθέντων η οποία θα ξενέρωνε τους σοβαροφανείς, θα σόκαρε τους ευερέθιστους και θα προκαλούσε πολύ κλάμα και γέλιο μπουρδουκλωμένα αλλά και πολλές συζητήσεις. Θα ήταν «ψαγμενιά» η οποία όμως θα μπορούσε να μιλήσει με την ειλικρίνεια της σε ευρύ κοινό και θα το άφηνε να σκεφτεί τι είναι ο άνθρωπος και η διαφορετικόττηα, τι είναι η οικογένεια και πόσο ρόλο παίζει άθελα μας στον προσδιορισμό της διαφορετικότητας του καθενός μας. Αλλά και πως

«η ζωή είναι μικρή, ρεεεε. Συνέλθετε. Στην τελική, τα ίδια σκουλήκια θα μας φάνε. Μικρά, άσπρα και πεινασμένα, θα τσιμπολογούν από πτώμα σε πτώμα και θα ρεύονται φλέβες και σαπισμένο κρέας».

Ευχαριστώ τις εκδόσεις Mamaya: χωρίς την ευγενική τους χορηγία του βιβλίου, η παραπάνω ειλικρινής κριτική μάλλον δεν θα υπήρχε αυτή τη στιγμή.

View all my reviews

REVIEW: ΤΙ ΘΑ ΣΥΝΕΒΑΙΝΕ ΑΝ…

Τι θα συνέβαινε αν... : Επιστημονικές απαντήσεις σε εξωφρενικές ερωτήσειςΤι θα συνέβαινε αν… : Επιστημονικές απαντήσεις σε εξωφρενικές ερωτήσεις by Randall Munroe
My rating: 5 of 5 stars

Αν είστε έστω και λίγο σαν εμένα, πιστεύω όλο και κάποια στιγμή θα έχετε αναρωτηθεί για πράγματα όπως τι θα συνέβαινε αν ξαφνικά η Γη σταμάταγε να γυρίζει, πώς θα ήταν η πτήση με αεροπλάνο πάνω από άλλα ουράνια σώματα του ηλιακού μας συστήματος, τι επίπτωση θα είχε η αφαίρεση του DNA απ’ όλα τα κύτταρα ενός ανθρωπίνου σώματος, ή πώς θα ήταν να έχουμε μικρές ποσότητες από κάθε στοιχείο στον περιοδικό πίνακα στοιβαγμένες σε σειρά.

Αυτό που δεν είχα αναρωτηθεί, ομολογώ, είναι μεταξύ άλλων τι ισχύ θα μπορούσε να παράξει ο Γιόντα χρησιμοποιόντας τη Δύναμη. Η απάντηση του Randall Munroe, αγνοόντας -«φυσικά!»- τα prequel και με βάση το ρυθμό ανύψωσης του X-Wing στην ατμόσφαιρα του Dagobah: 19,2 kW περίπου,

«ωστόσο, με την παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος να πλησιάζει τα 2 terrawatt, θα χρειαζόμασταν εκατό εκατόμμυρια κλώνους του Γιόντα για να ικανοποιήσουμε τις ανάγκες μας. Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους, η μετάβαση σε ένα σύστημα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας τύπου Γιόντα δεν αξίζει τον κόπο – αν και σίγουρα θα μπορούσε να προωθηθεί ως «πράσινη ενέργεια».

Αν αυτή η απάντηση πατάει όλα τα σωστά κουμπιά για εσάς, έχετε μπόλικο πράμα να απολαύσετε στο Τι Θα Συνέβαινε Αν. Δεν ξέρω τι γίνεται το xkcd -έχω καιρό να το διαβάσω- αλλά σίγουρα με αυτή τη δεύτερη διαδικτυακή σειρά του που καταλήγει στα βιβλιοπωλεία, o Rundall Munroe συνεχίζει να δίνει ρεσιτάλ εκλαΐκευσης της επιστήμης με τον καλύτερο τρόπο που μπορώ να φανταστώ: το χιούμορ.

Τα εύσημα μου στον μεταφραστή Γιώργο Στάμου για την έκδοση στα ελληνικά: κράτησε μια απολαυστική ισορροπία μεταξύ ενός ορθού επιστημονικού λόγου με σωστή ορολογία και πολλές επεξηγηματικές υποσημειώσεις, αλλά και της κατάλληλης καφρίλας. Πρέπει να ήταν μια δύσκολη αλλά πολύ ικανοποιητική δουλειά.
View all my reviews

REVIEW: ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΣΤΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

Το εγχειρίδιο του πολεμιστή του φωτόςΤο εγχειρίδιο του πολεμιστή του φωτός by Paulo Coelho
My rating: 2 of 5 stars

Δανεισμένο απ’ τη Νένη.

Απ’ τα βιβλία που όσο το διάβαζα με έβρισκα να συμφωνώ και να γνέφω καταφατικά με ό,τι πέρναγε απ’ το βλέμμα μου, κι εγώ επίδοξος «πολεμιστής τους φωτός» με διάθεση να διαβώ το καλό το μονοπάτι ως άλλο παλικάρι. Τώρα όμως δυσκολεύομαι να θυμηθώ οτιδήποτε και αν διάβασα. Kι ακόμα δυσκολεύομαι να αποφασίσω αν τελικά ο πολεμιστής του φωτός είναι πολεμιστής μεταφορικά ή πραγματικά, γιατί πολλές από τις μονοσέλιδες παραβολές του βιβλίου αναφέρονται σε πραγματικές μάχες και ιστορίες από τον πόλεμο. Εκτός κι αν το κ. Κοέλ(ι)ο αναφερόταν στον πόλεμο μεταφορικά, στην μεγάλη μάχη της ζωής. Ξέρω ‘γω πια;

View all my reviews

REVIEW: ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ

Λαογραφική ΟικολογίαΛαογραφική Οικολογία by Νίκος Σ. Μάργαρης
My rating: 4 of 5 stars

Ο Μάργαρης ήταν ο εμπνευστής και ιδρυτής του τμήματος Περιβάλλοντος στη Μυτιλήνη, αν αυτό σας λέει κάτι. Το βιβλίο του αυτό γράφτηκε περίπου τη περίοδο που πρωτοαντιγραφόταν το DNA μου, και όταν είπα στη μάνα μου ότι το δανείστηκα από τη βιβλιοθήκη ενός στεκιού στα Εξάρχεια, εκείνη μου είπε ότι το είχε ήδη και ότι τον διάβαζε πολύ κάποτε! Γεμάτο με σοφία για το πώς η οικολογία μπορεί να είναι πραγματικά μέρος της καθημερινότητας και όχι μια ψεύτικη σημαία. Το παράδειγμα που μου έρχεται περισσότερο στο μυαλό τώρα που γράφω αυτή την μικρή κριτική είναι σχετικά με τα χριστουγεννιάτικα έλατα. Θυμάμαι από μικρός να λένε οι οικολόγοι ότι δεν είναι σωστό να αγοράζοιυμε έλατα γιατί καταστρέφονται τα ελατοδάση. Σύμφωνα όμως με τον Μάργαρη, αγοράζοντας ένα χριστουγεννιάτικο έλατο στηρίζουμε την βιώσιμη καλλιέργεια ελάτων για αυτόν τον σκοπό, όχι την καταστροφή δασών, και ότι ο στολισμός των ελάτων είναι έθιμο το οποίο κάποτε απαντόταν και στην Ελλάδα, πριν τα καραβάκια απ’ ό,τι φαίνεται. Ποιος το ‘ξερε; Το ίδιο με την κοπή δέντρων για καυσόξυλα καθαρίζονται τα δάση, τα οποία χωρίς αυτόν τον καθαρισμό καίγονται ευκολότερα και μαζικότερα.

Σε παρόμοιο κλίμα, δεν είχα ιδέα για τιη σύνδεση της απώλειας των βελανιδιών στη Μυτιλήνη με την τεχνολογική πρόοδο στη χημική επεξεργασία στα βυρσοδεψία και την υπερβόσκηση και την ασθένεια που σκότωσε μεγάλο ποσοστό των κυπαρισσιών στην Ελλάδα. Άραγε υπάρχει ακόμα; Και όταν ο κύριος Μάργαρης έγραφε ότι τα μισά καρπούζια τη δεκαετία του ’50 ήταν πολύ απλά άνοστα και ότι τα σημερινά υβρίδια ή ξέρω ‘γω τι είναι πολύ ανώτερα, δεν μπορούσα να συγκρατήσω ένα χαμογελάκι. Τι θα λέγανε οι σημερινοί οικολόγοι, όπως και σίγουρα αυτοί πριν 30 χρόνια, για μια τέτοια ύβρη; Αυτό κι αν σημαίνει σκέψη που δεν μπαίνει σε καλούπια!

Όλο το βιβλίο είναι γεμάτη τρυφερότητα και κοφτερή γραφή που ξεπερνάει τα όρια της οικολογίας που γνωρίζουμε ακόμα και σήμερα. Πόσο λίγο έχουν προχωρήσει τα πράγματα σε αυτό το διάστημα όταν χρειάστηκε να κάνουμε τα μεγαλύτερα βήματα. Ο μόνος λόγος που δεν δίνω στο βιβλίο 5 αστεράκια είναι γιατί θα ήθελα να υπάρχει σε νεότερη έκδοση καλύτερα επιμελημένο: το μισό είχε απίστευτα ορθογραφικά, προτάσεις ολόκληρες που επαναλαμβάνονταν και τέτοιες παραβλέψεις που έκαναν τον κο. Μάργαρη να φαίνεται λιγότερο έξυπνος απ’ ό, τι είμαι σίγουρος ότι ήταν.

View all my reviews

REVIEW: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΤΟΝ ΕΓΩΙΣΜΟ

Από την αυτοεκτίμηση στον εγωισμόΑπό την αυτοεκτίμηση στον εγωισμό by Jorge Bucay
My rating: 3 of 5 stars

Πώς να διατηρήσουμε την αυτοεκτίμηση μας: ένα σύντομο μνημονικό απ’ τον κύριο Μπουκάι:

Verdadero (πραγματικός/η)
Autónomo (αυτόνομος/η)
Limitante (οριοθέτης/ρια)
Orgulloso (περήφανος/η–με την καλή έννοια!)
Receptivo (δεκτικός/η)

Όλα τα αρχικά μαζί VALOR: αξία.

Βιβλιαράκι δανεισμένο από τον Γιάννη τον Καταζά το συμφάνταρο στη Σαμοθράκη, τον ωραίο τύπο που πήραμε μαζί άδεια για camping εκεί. Ο ίδιος ήταν πολύ ενθουσιασμένος με το βιβλίο αυτό· εμένα από την αρχή μου κίνησε την περιέργεια το εξώφυλλο που είχε memes για να δείξει τις διαφορετικές συναισθηματικές και ψυχολογικές κατάστασεις και βρήκα ότι ήταν πετυχημένο.

Το βιβλίο ήταν βασικά για τις ενοχές, τον φόβο και τα όρια.

Δεν είχα ξαναδιαβάσει Μπουκάι και βρήκα ότι ο αφηγηματικός τρόπους που χρησιμοποίησε εδώ, που δεν ήταν άλλος από ένα πάρε-δώσε, μια συνεχής ερωταπάντηση με μια φανταστική ή και πραγματική—δεν ξέρω—γυναίκα με την οποία υποτίθεται είχε πιάσει κάποτε την κουβέντα, δεν με ικανοποίησε. Η γυναίκα έκανε διαφορετικές ερωτήσεις από αυτές που είχα εγώ στο μυαλό μου και έτσι συνεχώς είχα την εντύπωση ότι η συζήτηση έβγαινε εκτός πορείας. Όταν κατάφερνα να συντονιστώ πάντως με τον οιρμό είχε ενδιαφέρον και βρήκα ότι οι συμβουλές του, αν και τώρα μήνες μετά δεν θυμάμαι και πολλά (εκτός από το αρκτικόλεξο που έγραψα στην αρχή) εκείνη τη στιγμή που φαινόντουσαν σωστές.

View all my reviews

REVIEW: Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ

Η τέχνη του να είσαι ευτυχισμένοςΗ τέχνη του να είσαι ευτυχισμένος by Arthur Schopenhauer
My rating: 3 of 5 stars

Δανεισμένο απ’ τον φίλτατο Τοπούζογλου.

Βασικά πήρε του Σόπενχαουερ ολόκληρη τη ζωή για να καταλήξει στο ότι η ευδαιμονία, η απόλαυση σε καθαρά επίπεδο αισθήσεων είναι απατηλή—μόλις κανείς φτάσει εκεί, γρήγορα επιστρέφει στο baseline επίπεδο του «τι κάνεις; καλά μωρέ»—το οποίο σαν συμπέρασμα είναι πολύ κοντά σε αυτό που είχα δει σε ένα Ted Talk σχετικά με την «επιστήμη της ευτυχίας» (αλλά και στο βιβλίο του Mark Manson που διάβασα πρόσφατα με τίτλο On Happiness) το οποίο και αυτό έλεγε ότι βασικά είμαστε πολύ κακοί στο να προβλέπουμε τι θα μας κάνει ευτυχισμένους και ό,τι καλό ή κακό μας συμβεί που αλλάζει τη διάθεση μας δεν είναι αρκετό για να μας κρατήσει για πολύ εκεί.

Εκτός αυτού όμως, ο κος Μουντρούχος στο βιβλιαράκι του αυτό επέμεινε αρκετές φορές στο ότι είναι πολύ πιο σημαντική για την εξασφάλιση της ευδαιμονίας σε βάθος χρόνου η αποφυγή καταστάσεων που μπορούν να απειλήσουν αυτό το baseline και να μας στενοχωρήσουν/βασανίσουν/καταθλίψουν. Για αυτόν—και συμφωνώ απολύτως—το πιο σημαντικό αγαθό το οποίο συνεισφέρει στην αποφυγή της κατάθλιψης και της στενοχώριας είναι η καλή υγεία, αφού μόνο με αυτή μπορούμε να απολαύσουμε την ευδαιμονία· χωρίς αυτή όλα φαίνονται στενάχωρα και η ζωή δεν μπορεί να είναι απολαυστική.

Οι παρατηρήσεις του κυμαίνονταν λίγο-πολύ σε αυτό το επίπεδο της πλάγιας απαξίωσης της ευτυχίας/ευδαιμονίας ως επιθυμητής κατάστασης και στην εστίαση στην αποφυγή της δυσκολίας και δυστυχίας ως πιο σημαντικής από την ίδια την ευτυχία.

Σημείωση: η μικρή αυτή έκδοση ήταν πάρα πολύ όμορφη και σωστή, με πλήρη μετάφραση όλων των σημειώσεων και παραπομπών. Τα συγχαρητήρια μου για μια καλή δουλεία στον Πατάκη.

View all my reviews

REVIEW: ΤΟ ΦΑΡΑΓΓΙ

Το φαράγγιΤο φαράγγι by Ioanna Karystiani
My rating: 2 of 5 stars

Το Φαράγγι είναι ένα βιβλίο το οποίο πραγματεύεται τις οικογενειακές σχέσεις και τα ανείπωτα μυστικά 7 αδερφιών ηλικίας από 50κάτι μέχρι 70φεύγα τα οποία είχαν υποσχεθεί ότι κάποια στιγμή όλοι μαζί θα βρίσκονταν για να περπατήσουν ένα φαράγγι στην γεννέτειρα τους Κρήτη σαν ένα τελετουργικό σμιξίματος.

Για το κάθε αδέρφι αυτή η συνάντηση σημαίνει διαφορετικά πράγματα. Ο καθένας και η καθεμιά φέρνει άλλα κρυφά με τα οποία η ζωή τους έχει σημαδέψει και ποτέ δεν μοιράστηκαν. Κάποιοι θα βρουν την ευκαιρία να ξαλαφρώσουν από όσα ποτέ τους δεν είπαν στην οικογένεια τους, άλλοι…

Ας μην το τραβάω. Δεν μπορώ να πω ότι απόλασα αυτό το βιβλίο. Το βαρέθηκα πριν τη μέση. Ένιωθα σε κάθε σελίδα ότι πολύ απλά δεν είχε γραφτεί για τα δικά μου μάτια και τα δικά μου βιώματα. Ήταν μια εξιστόρηση του πώς «η γενιά του Πολυτεχνείου», ή «της Μεταπολίτευσης», όπως την αποκαλεί η «νεολαία», έχει καταλήξει σήμερα· τα βάσανα των ζωών αυτής της συγκεκριμένης ομάδα ανθρώπων που πλέον βλέπουν τις ζωές τους στα χρόνια της κρίσης να κατρακυλάνε στη μιζέρια κι εκείνες των παιδιών τους να μην έχουν καν από κάπου να κατρακυλήσουν.

Ως μοναχοπάιδι, με πολύ μικρο σόι, μια λιγότερο μοιρολατρική ή θλιψεοφετιχιστική οπτική γωνία από αυτή της συγγραφέος -γιατί κι αυτή για τη γενιά της έγραψε- και όντας το λιγότερο καμιά 5άρα χρόνια μικρότερος από τα παιδιά των πρωταγωνιστών του βιβλίου, τα βιωματικά στοιχεία που θα αναγνώριζαν οι 60άρηδες για τους οποίους είναι αυτό το βιβλίο πολύ απλά δεν με άγγιξαν. Δηλαδή, ήταν ενδιαφέρον, αλλά μόνο για την ιστορία, για να μπορώ να ρίξω μια ματιά στις ζωές αυτών των Ελλήνων οι οποίοι με πολλούς τρόπους, ψυχολογικά και πρακτικά, κουβαλάνε το πρόσφατο παρελθόν και αντιπροσωπεύουν το παρόν της γηραιάζουσας χώρας μας.

Αλλά και σε αυτό, στο ιστορικο-κοινωνικολογικό του κομμάτι -το ίδιο που μου κεντρίζει το ενδιαφέρον όταν χαζεύω παλιές ελληνικές ταινίες για τους γνώριμους αγνώριστους δρόμους, τα κουρέματα, τους ιδιωματισμούς, και απλά αδιαφορόντας για την πλοκή- ούτε υπό αυτό το πρισμά με άγγιξε η γραφή της κας. Καρυστιάνη. Ούτε τα επτά αδέρφια δεν μπορούσα να τα ξεχωρίσω, πόσο μάλλον παιδιά, ξαδέρφια και λοιπή οικογένεια, ούτε το γλαφυρό, προφορικό της στυλ μου έκανε κλικ. Ένιωθα σαν όλοι να μιλάνε με την φωνή της συγγραφέως, ίσως επειδή στο βιβλίο δεν υπήρχαν εισαγωγικά για τους διαλόγους α λα Σαραμάγκου, αλλά σίγουρα επειδή όλοι οι χαρακτήρες μου έδιναν την αίσθηση ότι ήταν πολλαπλές προσωπικότητες του ίδιου ατόμου.

Η ειρωνία είναι ότι αυτό το βιβλίο ήταν δώρο από τον πατέρα μου. Όταν τον ρώτησα γιατί μου το πήρε, η απάντηση του ήταν ότι του το πρότειναν. Όμως το ότι ο πατέρας μου δεν ξέρει τα γούστα μου στα βιβλία θα μπορούσε να είναι κι αυτό κομμάτι μιας αντίστοιχης εξιστόρησης κάποιας οικογένειας με προβλήματα επικοινωνίας σε κάποιο εναλλακτικό εξιλαστήριο Φαράγγι. Άλλωστε, με τον πατέρα μου ανέκαθεν πηγαίναμε πεζοπορίες μαζί.

View all my reviews

REVIEW: FAST FOOD NATION: ΦΑΚΕΛΟΣ: ΤΙ ΤΡΩΜΕ

Fast Food Nation: Φάκελος: Τι ΤρώμεFast Food Nation: Φάκελος: Τι Τρώμε by Eric Schlosser
My rating: 3 of 5 stars

Η ιστορια του εικοστού αιώνα χαρακτηρίζεται από την πάλη ενάντια σε απολυταρχικά συστήματα κρατικής δύναμης. Δίχως άλλο, ο εικοστός πρώτος αιώνας θα χαρακτηριστεί από την πάλη για τον περιορισμό της υπερβολικής δυναμης των εταιρειών. Σημερα, η μεγαλη πρόκληση στις χώρες όλου του κόσμου είναι να βρουν την ισορροπία ανάμεσα στην αποτελεσματικοτητα και τον αμοραλισμο της αγοράς. Τα τελευταία είκοσι χρόνια οι Ηνωμενες Πολιτειες κινήθηκαν μονόπλευρα, αποδυναμωνοντας τους κανονισμους που προστατευουν τους εργαζόμενους, τους καταναλωτές και το περιβάλλον. Οικονομικα συστήματα που υπόσχονται ελευθερία, οδηγησαν τελικά στη στέρηση της, καθώς οι στενές επιταγές της αγοράς παίρνουν προτεραιότητα έναντι πιο σημαντικών δημοκρατικών αξιών.

Η σημερινή βιομηχανία φαστ φουντ αποτελεί την κορωνίδα αυτών των ευρύτερων κοινωνικών και οικονομικών τάσεων. Η χαμηλή τιμή ενός χάμπουργκερ σε φαστ φουντ, δεν αντικατοπτριζει -όπως θα έπρεπε- το πραγματικό του κόστος. Για να αποκομίσουν τα τεραστια κέρδη τους οι αλυσίδες φαστ φουντ, υπέστη απώλειες -και όχι βέβαια εθελοντικά- η υπόλοιπη κοινωνία. Το ετήσιο κόστος της παχυσαρκιας και μόνο, ειναι σημερα διπλάσιο απο τα συνολικά έσοδα του συνόλου της βιομηχανίας φαστ φουντ. Το περιβαλλοντικο κίνημα υποχρέωσε εταιρείες να περιορίσουν τη ρύπανση που προκαλούν, και μια παρόμοια εκστρατεία πρέπει να αναγκάσει τις αλυσίδες φαστ φουντ να αναλαβουν τις ευθύνες για τις επιχειρηματικες πρακτικές τους και να ελαχιστοποιησουν τις επιβλαβείς επιδράσεις τους.

Ταδε γράφτηκαν το 2001, 15 χρόνια πριν, στον επιλογο του Fast Food Nation, ενα βιβλίο-προπομπο για το κάθε μέρα μεγαλύτερο κίνημα κατά των McDonald’s και με λιγα λογια ο,τι αυτα πρεσβεύουν.

Πράγματι, το βιβλιο τελικα δεν ειναι μονο μια τεκμηριωμένη έρευνα σχετικά με το τι περιέχει το φαγητό των Μακντοναλντς, αλλα και για ολα τα άπλυτα της βιομηχανία του fast food: τις διεφθαρμενες σχέσεις με τα κράτη· τις φριχτες, αλλα σε απόλυτη αρμονία με το κλίμα της εποχης, εργασιακές σχέσεις· την πληρη έλλειψη σεβασμού σε τοπικές κοινότητες, οικονομίες και κουλτούρες· τις τεχνικές που χρησιμοποιεί και εχει χρησιμοποιησει για να κατακτήσει τις καρδιές δισεκατομμυριων ανθρώπων, δινοντας έμφαση στα παιδια -οπως διολου τυχαία, οπως δειχνει το βιβλιο, και η Disney- με προϊόντα που πολυ απλά αφαιρούν απο την ποιοτητα ζωής τους· την περιφρόνηση νομων και κανονισμων που υπάρχουν για να προστατεύουν την ευημερία των ασθενέστερων — και μιας και μιλάμε για ασθενεστερους, την συστηματική, εγκληματική εκμεταλλευση ζωής, ζώων και γης.

Πολύ απλά, τα McDonald’s είναι το τέλειο παράδειγμα της πολυεθνικής που κυριολεκτικά πατάει επι πτωματων και εκμεταλλευεται τον κοσμο για να κάνει αυτο που βασικα φτιάχτηκε να κανει, δηλαδη να παράγει οσο το δυνατον περισσοτερο κέρδος χωρις κανεναν οργανικο, νομικο ή ηθικό περιορισμο· το άκρον αωτον της «ελεύθερης αγοράς», η επιτομή του αρρωστημενου καπιταλισμού που ψυχρά καταναλώνει τα πάντα για να κανει τους πάντες καταναλωτές, υπέρτατος εκφραστής ενός οικοδομηματος που η ιδια του η πολιτισμικη επιρροη, η αναγνωρισιμοτητα του, του επιτρεπει να μην τηρει ουτε τα οποια προσχηματα. Να ειναι -επιτρεπω στον εαυτο μου την εκφραση- αντιθετο απο οτιδήποτε ειναι καλο στον ανθρωπινο και μη κοσμο.

Λοιπόν, το βιβλίο δεν ειναι απλα για τη διατροφή. Και ο λογος που του βάζω 3 αστεράκια ειναι γιατι διάβασα την ελληνική έκδοση, που έχει υπότιτλο «φακελος: διατροφή», και η Διοπτρα οταν το εξέδωσε το κατετασσε στα βιβλία διατροφής και υγείας.

Ναι μεν εχει κεφάλαια σχετικα με την προελευση του κρέατος, την απιστευτα φρικτή ύπαρξη ζώων και ανθρώπων στα σφαγεία, την ιστορια της τηγανητης πατάτας, το πώς πίσω απο καθε γεύση στην βιομηχανία τροφίμων και κατω απο την μυτη μας κρύβεται η βιομηχανία αρωματικών υλών γεματη με χημικους ιδιους Γκρενουιγ απο Το Άρωμα -πολύ ενδιαφερον κεφάλαιο σχετικα με το τι αποτελεί «φυσικό άρωμα» και οχι μόνο… Ομως βασικα με αυτο το πλασαρισμα στο κοινο που ειναι πολυ συνειδητοποιημενο για θεματα υγειας πιστευω στοχευθηκαν οι λαθος αναγνωστες.

Επισης, η μεταφραση στα ελληνικα ηταν μετρια στην καλύτερη. Τρανταχτο παραδειγμα: σιχαθηκα να βλεπω το McDonald’s γραμμένο «Μακντοναλντ’ς». Μα να πεις οτι αναφεροταν στο βιβλιο μονο μια φορα…! Τετοιες συχνες αγαρμπιες σε αποδοση, εκφραση και συντακτικο μου εβδαζαν λιγο το ματι. Τουλαχιστον το διασκεδαζω να βρισκω τετοια λαθη και να τα περιεργαζομαι στο μυαλο μου, οπως και το να βρισκω μεταφρασεις πραγματικα διαμαντια. Να τα λεμε αυτα, γιατι καθε αλλο παρα αυτονοητα ειναι.

Αυτο το αρθρο ειναι του Schlosser γραμμενο 10 χρονια μετα την εκδοση του βιβλιου που τον εκανε διασημο και σε νεες εκδοσεις του βιβλιου στα αγγλικα ειναι ο επιλογος. Τα πραγματα αλλαζουν ωρε κοσμε. Το οτι εσεις που διαβαζετε αυτες τις αραδες τωρα κατα πασα πιθανοτητα δεν πολυπατε τα Μακ και δεν τα θεωρειτε αυτοματα προοδο και ευημερια οπως γινοταν πριν 20 χρονια, ειναι ενα πολυ σημαντικο σημαδι.

Ο αυτοκρατορας ειναι γυμνος, ο Σιντιους ρομπα ξεκουμπωτη. Δεν χρειαζεται να επαναστατησουμε: ο αυτοκρατορας μπορει να συνεχισει να απολαμβανει τα δικα του αορατα ρουχα παρεα με αυτους που γουσταρουν αυτοκρατοριες. Εμεις οι υπολοιποι απλα μπορουμε να παμε σπιτια μας και να φτιαξουμε ενα φαΐ της προκοπης και ο,τι περισσεψει να κανουμε ενα τεραστιο πικνικ/auberge español/potluck. Πώς λεγεται αυτο στα ελληνικα;;

Αυτο το κειμενακι το εγραψα στην οθονη αφης του κινητου μου, εξου και τα οποια λαθη, τυπογραφικα ή ελλειψεις τονων κτλ. Το παλευα μια βδομαδα ηδη, φτανει!

View all my reviews

REVIEW: Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ

Η τέχνη του ταξιδιούΗ τέχνη του ταξιδιού by Alain de Botton
My rating: 3 of 5 stars

Χαρισμένο απ’ τη Βάσω. «Αυτό το βιβλίο ταξιδεύει» μου είπε. «Μου το έδωσαν κι εμένα, δώσ’ το κι εσύ όταν το τελειώσεις». Ακόμα είμαι στο ψάξιμο για τον επόμενο αναγνώστη του.

Το προηγούμενο και πρώτο βιβλίο του κ. Alain de Botton που διάβασα, το Consolations of Philosophy, το απόλαυσα ιδιαίτερα. Και αυτό εδώ είχε τις στιγμές του και τις συνειδητοποιήσεις που θα μείνουν μαζί μου, όπως το γεγονός ότι όταν ταξιδεύουμε, παίρνουμε και τον εαυτό μας μαζί, τις εφήμερες ανησυχίες και το σώμα μας που μπορεί να ασθενίσει, γεγονός που σπάνια φανταζόμαστε εκ των προτέρων και σχεδόν ποτέ δεν θυμόμαστε εκ των υστέρων. Δηλαδή θέλει πολλή αυτογνωσία για να φανταστεί κανείς ότι σ’ ένα προσεχές ειδυλλιακό ταξίδι θα αρρωστήσει, θα έχει υπνηλίες ή καούρες ή ότι θα τσακωθεί με το ταίρι του και εξαιτίας αυτών των εφήμερων ανησυχιών θα χαλαστεί. Μάλιστα, όσο σημαντικά φαντάζουν αυτά κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, τόσο πιο σπάνια κανείς τα θυμάται. Μένει η εικόνα σαν ο εαυτός, το υποκείμενο, να έχει εξαφανιστεί. Τις περισσότερες φορές τουλάχιστον.

Μερικά ακόμα highlights: ο Van Gogh και πώς οι πίνακες του έκαναν την Προβηγία άξια επίσκεψης όταν δεν ήταν προηγουμένως· ο John Ruskin και πώς τον 19ο αιώνα, και αφού είχε εφευρεθεί η φωτογραφία, σκίτσαρε και σχεδίαζε όλα τα μέρη που του έκαναν εντύπωση ως τρόπον τεινά εργαλείο απόκτησης της ομορφιάς· ο Xavier de Maistre, το έργο του Voyage autour de ma chambre («Ταξίδι στο δωμάτιο μου») και η σημασία της συνήθειας στο ταξίδι και του να φέρνεις τα προηγούμενα ταξίδια σου όπου πας· και άλλες παρατηρήσεις του συγγραφέα σχετικά με το τι μας κάνει να θέλουμε να δούμε ένα μέρος και τι να πάρουμε από αυτό (αναφέρομαι στο κεφάλαιο για την περιέργεια, τον Alexander von Humboldt και το ταξίδι του de Botton στη Μαδρίτη, όπου δεν ήθελε να δει τίποτα απ’ όσα οι ταξιδιωτικοί οδηγοί λέγανε ότι ήταν σημαντικό).

Παρ’όλ’αυτά, έπρεπε να ανατρέξω στο βιβλίο για να θυμηθώ τα κομμάτια που μου άρεσαν. Μεγάλο μέρος του ήταν κάπως forgettable που λένε και στο χωριό μου και δεν μου έμεινε τόσο όσο το Consolations of Philosophy. Γι’ αυτό και τα τρία αστεράκια.

Θα κλείσω με μια αναφορά στον Γιάννη Ανδρέου, τον μεταφραστή αυτού του βιβλίου από τα αγγλικά στα ελληνικά, ο οποίος έκανε καταπληκτική δουλειά με την Τέχνη του Ταξιδιού, που βάζω στοίχημα δεν ήταν εύκολο να αποδοθεί. Βρήκε τις αυθεντικές παραθέσεις, μετέφρασε όλα τα ονόματα όπως έχουν εμφανιστεί στην ελληνική βιβλιογραφία, και γενικότερα έβγαλε έναν αέρα καλλιέργειας εναρμονισμένη με αυτή του συγγραφέα. Τα συγχαρητήρια μου κε. Ανδρέου.

View all my reviews

REVIEW: ΕΙΣ ΕΛΛΗΝ

Εις ΈλληνΕις Έλλην by Carolos Moraitis
My rating: 3 of 5 stars

Το Εις Έλλην ήταν το δεύτερο βιβλίο που μου δάνεισε να διαβάσω ο Παύλος Πισσάνος όσο ήμασταν συνάδερφοι στη Β’ Διμοιρία του Γ’ Λόχου της 2016 Α’ ΕΣΣΟ στο 2/39 Σύνταγμα Ευζώνων στο Μεσολόγγι. Το πρώτο ήταν αυτό.

Το θέμα του ήταν η ζωή του Παναγιώτη Ποταγού, ενός Έλληνα ιατρού και εξερευνητή της λεγόμενης βικτωριανής εποχής που ακολούθησε τα χνάρια της πορείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου ψάχνοντας να βρει αν και τι έμεινε πίσω, καθώς και έφτασε βαθιά στην Αφρική όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη άρχιζε να ξεδιπλώνεται το λεγόμενο Scramble for Africa. Απ’ τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές της ιστορίας του ήταν ότι στη Γαλλία αναγνωρίστηκε και υπέγραψε στο χρυσό βιβλίο των εξερευνήτων (η οποία τζίφρα φιγουράρει στον τίτλο του βιβλίου) ενώ στην Ελλάδα, παρα τις εκκλήσεις της Ελληνικής πρεσβείας στο Παρίσι στο Πανεπιστήμιο να υποστηρίξει τον Ποταγό, πέθανε στην αφάνεια και ξεχασμένος ακόμα και σήμερα, χωρίς να λάβει καμιά αναγνώριση ή χρηματοδότηση από το ελληνικό κράτος για να δημοσιεύσει τις εμπειρίες και τις ανακαλύψεις του, εκτός από το πρώτο βιβλίο του που εξέδωσε κάνοντας ένα μικρό crowdfunding με φίλους και εξέχοντες υποστηρικτές. Το χειρόγραφο του δεύτερου έργου του χάθηκε από τους κληρονόμους του.

Ενώ βρήκα την ιστορία αυτού του ξεχασμένου από την ιστορία Έλληνα ενδιαφέρουσα και μπήκα στο κλίμα της εποχής όταν η Ελλάδα ήταν μια νέα χώρα με πολλές ελπίδες και φιλοδοξίες (και οι κάτοικοι της ακόμα περισσότερο), με χάλασε λίγο το ύφος γραφής του κ. Μωραΐτη. Ήταν περισσότερο σαν μια καταγραφή μιας προφορικής ιστορίας ή θρύλου, ιδιαίτερα όπως αυτό φαινόταν στους διαλόγους οι οποίοι παρατίθονταν σαν η ιστορία να ήταν παραμύθι, παρά σαν ένα «βιωματικό μυθιστόρημα». Οι διάλογοι αλλά και η περιγραφή του οδοιπορικού είχαν εξαπλουστευτεί. Αυτό βέβαια έκανε την ανάγνωση πολύ πιο εύκολη αλλά μερικές φορές σαν να έλειπε η σάλτσα—ή άλλες, σαν να μην υπήρχε τίποτα παρά σάλτσα στην διήγηση.

Παρα του ότι με εκνεύρισαν οι διαρκείς αναφορές στον ελληνικό ιστορικό εξαιρετισμό (πώς ο Ποταγός έψαχνε τα ίχνη της σπουδαιότερης φυλής στον κόσμο—μαντέψτε ποιων) αλλά και οι εξωραϊσμοί της ζωής του πρωταγωνιστή (δεν θυμάμαι να αναφέρθηκε ούτε ένα αρνητικό στοιχείο γι’ αυτόν τον άνθρωπο, κάποιο ψεγάδι ή ιστορία που να τον παρουσιάζε σαν οτιδήποτε εκτός από ξεχασμένο ήρωα), λαμβάνω υπόψην μου ότι ο κύριος έζησε την εποχή του Ρομαντισμού, όπου οι ήρωες μπορούσαν να είναι τέλειοι, τα έθνη να έχουν πεπρωμένα, και οι ιδέες τόσο για τους ήρωες όσο και για τα έθνη μπορούσαν να είναι, και ήταν, αφαιρετικές και απόλυτες.

Τρία αστεράκια αντί για δύο γιατί με έβαλε σε ένα κλίμα εξερεύνησης και ανακάλυψης μιας εποχής τόσο της Ελλάδας όσο και του υπόλοιπου κόσμου που πάντα με ενθουσιάζει, και μάλιστα μέσα από μια συγκεκριμένη ματιά που σπάνια συναντάμε.

View all my reviews